Sağlıkta yapay zeka: idari işler ve hasta verisinin korunması
Yayın: · yapayzeka.org.tr
Kısa yanıt
Sağlıkta yapay zeka, randevu iletişimi ve idari belgelerin hazırlanması gibi işlerde çalışanlara destek verebilir. Hastanın sağlık verisi özel nitelikli kişisel veridir; idari bir görev için kullanılması da işleme şartlarının ve erişim yetkilerinin değerlendirilmesini gerektirir.
Randevu mesajından başlamak
Randevu hatırlatma metinleri, klinikte yapay zekayı denemek için uygun bir başlangıçtır. Kurumun onayladığı çalışma saatleri ve iletişim bilgileriyle hazırlanan farklı mesaj taslaklarını kontrol eden personel, hangi ifadenin hangi bilgiye dayandığını inceledikten sonra metinleri kullanıma açar. Gerçek hasta kaydı gerekmez. Randevu oluşturma veya değiştirme yetkisi ise kurumun takvim sistemiyle bağlantıyı ve hata durumunda yapılacakları tanımlayan ayrı bir değerlendirme gerektirir. Mesaj yazmakla takvime işlem yapmak farklı kontroller gerektirir.
Örnek bir denemede hasta randevusunu ertelemek istesin. Yanıt taslağı, hastayı kurumun belirlediği kanala yönlendirebilir. Takvimden doğrulanmamış bir saati uygunmuş gibi sunan taslağı ise düzeltmek gerekir. Siz de deneme sorularına dolu takvim ve yanlış birime gelen talep gibi durumlar ekleyebilirsiniz. Sağlık şikâyeti içeren bir mesaj geldiğinde idari akış sona ermeli ve talep, teşhis veya tedavi önerisi üretilmeden kurumun belirlediği yetkili personele aktarılmalıdır.
Kayıt ve belgede asıl metni korumak
Dünya Sağlık Örgütünün büyük çok kipli modeller hakkındaki rehberi, belge hazırlama ve ziyaret notlarını özetleme gibi idari işleri kullanım alanları arasında sayar. Aynı kaynak, yanlış veya eksik çıktı riskine de dikkat çeker. Kurumunuzdaki karşılığı, üretilen özetin asıl kaydın yanında incelenmesidir. Özetin yanında hangi belge sürümünün kullanıldığını göstermek, personelin eksiklik bulduğunda kaynağa dönmesini kolaylaştırır. Özet, hasta dosyasının yerini almaz.
Belge sınıflandırması için önce hasta bilgisi içermeyen örneklerle çalışmanızı öneririz. Örneğin kurum içi form türlerinin adları ve boş şablonlar üzerinden bir ayırma denemesi yapılabilir. Gerçek evrakta yanlış dosyaya yerleştirme ihtimalini de sınayın. Belgedeki kişiyle sistemdeki kayıt eşleşmediğinde işlemi durduran bir akış tasarlamak, personelin sonradan yanlış dosyayı arama ihtiyacını azaltır. Eşleşmeyi hangi alanların doğrulayacağını kayıt sorumlusu belirler.
Faturalamada eksik alanı tahminle doldurmamak
Yapay zeka desteğini faturalama öncesi evrak kontrolü için değerlendirebilirsiniz. Çalışan onaylanmış hizmet kaydıyla taslak belgedeki alanları karşılaştırırken, sistemin uyuşmayan veya bulunamayan alanları incelemeye sunması istenir. Eksikliği görünür bırakın. Hizmetin kaydı yoksa modelden açıklama üretmesini istemek yerine soruyu hizmetten sorumlu birime iletmek gerekir. Hata düzeltmesi kaynak kaydını da değiştiriyorsa çalışma notuna bu değişikliğin dayandığı belge eklenir.
Kontrol ekranından gereksiz tıbbi ayrıntıları çıkarın. Denemenin amacı alan eşleştirmekse veriyi bu işe yetecek bilgiyle sınırlandırmanızı ve gerekli alanları iş akışını bilen kişiyle veri koruma sorumlusunun birlikte belirlemesini öneririz. Belgeyi hazırlayan çalışan hasta dosyasını kendi kararıyla başka bir ortama taşımamalı. Yanlış eşleşmenin nasıl düzeltileceğini de önceden deneyin. Gösterime bilerek uyuşmayan bir kayıt eklenmesi, çalışanların durdurma ve düzeltme yolunu kullanıp kullanamadığını görmeye yarar.
Sağlık verisinin işleme şartı ayrı incelenir
KVKK'nın 6. maddesi sağlık verisini özel nitelikli kişisel veriler arasında sayar. Kişisel Verileri Koruma Kurumunun rehberi, bu veriler için işleme şartlarını ve alınması gereken önlemleri açıklar. Kurumun sağlık hizmeti yürütmesi her yeni yapay zeka kullanımını kendiliğinden uygun kılmadığı için işlemin amacını, kullanılacak veriyi ve aktarım koşullarını birlikte incelemek gerekir. Hasta verisini denemeye açmadan önce planlanan veri akışının KVKK'daki işleme şartlarına uygunluğunu kurumun hukuk ekibine inceletin.
Tedarikçiyle görüşmeye, bilginin klinik sisteminden hangi aşamada çıktığını, nerede saklandığını ve kimlere açıldığını gösteren bir örnek veri akışı götürün. Bu ayrıntıları konuşmak, yalnızca ürünün güvenli olduğunu söyleyen bir sunumdan daha somut cevaplar üretir. Kurumun hukuk ve bilgi güvenliği ekipleri değerlendirmeyi bu cevaplarla yapabilir. Ayrıntılı hukuki çerçeve için KVKK ve yapay zeka rehberi ayrıca okunabilir. Denemede gerçek veriye geçiş kararı, bu incelemenin tamamlanmasını bekler.
Görev değişince erişim de değişmeli
Yetki tasarımını çalışanın yaptığı işe göre ele alın. Randevu mesajı hazırlayan personelin, başka bir görev için tutulmuş ayrıntılı belgeye erişmesine ihtiyaç olup olmadığını kurum belirlemelidir. Ortak kullanılan hesaplar yerine kimin hangi işlemi yaptığının görülebildiği bir düzen tercih edilebilir. Kişinin görevi değiştiğinde erişim listesini de güncellemek gerekir. Sağlayıcıya sorulacak sorulardan biri, kullanıcının erişimi kaldırıldığında daha önce açtığı oturumların ve paylaştığı çalışma alanlarının nasıl ele alındığıdır.
Deneme çıktısına kimlerin baktığını da izleyin. Önerimiz, test kayıtlarında gereksiz kimlik bilgilerini tutmamak ve hata örneğini eğitime taşımadan önce paylaşım uygunluğunu kontrol etmektir. Sorun bildirme sırasında hangi bilginin nerede paylaşılacağını personele açıklamak gerekir, çünkü ekran görüntüsünü ekip mesajlaşmasına göndermek dosyanın kurumca belirlenen erişim sınırları dışına çıkmasına yol açabilir. Kaydın tamamını gerektiren incelemeyi ise erişim yetkisi olan çalışanlar, kurumun onayladığı ortamda yapar.
İdari denemede hata türlerini izlemek
Sağlık ve klinikler sektör sayfasındaki kullanım alanlarından birini seçerken işi kontrol edecek personele zaman ayırın. Denemede hasta bilgisi içermeyen metinlerle başlamak, onay akışını kurmayı kolaylaştırır. Sonraki değerlendirmede yanlış kişiye yanıtla yanlış saat bilgisini ayrı inceleyin, çünkü bu hataların düzeltme yolları ve etkileri farklıdır. Personelin doğrulama süresini de ölçüme katın. Kısa sürede hazırlansa bile kaynağını aramak için ek çalışma gerektiren bir çıktıdan beklenen fayda alınamayabilir.
Canlı kullanımdan önce cevap verilemeyen sorunun personele nasıl aktarılacağını deneyin. Devir ekranında önceki mesajlarla doğrulanmış bilgilerin bulunması, hastadan aynı bilgiyi yeniden isteme ihtiyacını değerlendirmeye yardımcı olur. Hata görüldüğünde akış durdurulabilmelidir. İlk toplantıya seçilmiş bir idari görevde kullanılan formu götürün ve işlem için gerekmeyen alanları işaretleyin. Sağlayıcıdan isteyeceğiniz örnek çalışmanın kapsamını, bu alanlar çıkarıldıktan sonra kalan metin belirler.