Yapay zeka maliyeti: bütçede hangi kalemler yer alır?
Yayın: · yapayzeka.org.tr
Kısa yanıt
Yapay zeka maliyeti, lisans veya kullanım ücretinin yanında veri hazırlığını, entegrasyonu ve işletimi kapsar. Eğitim, güvenlik ve hukuk incelemesi de bütçeye dahildir; başlangıç işleri ile kullanım sürdükçe doğacak giderler ayrı izlenir.
Lisans ile kullanım ücretini ayırın
Yapay zeka bütçesi, hizmet bedelleriyle birlikte çözümü işe hazırlamak ve işletmek için gereken emeği de kapsar. Tekliflerin kapsamı farklılaşır. Örneğin kullanıcı desteği bir teklife dahilken diğerinde şirket ekibine bırakılmışsa, toplamları karşılaştırmadan önce bu görevin şirketinizde kime ve ne kadar iş yükü getireceğini görüşmek gerekir. Teklifleri aynı kapsam üzerinden karşılaştırabilmek için bütçe tablosunda her kalemin yanına hangi işleri içerdiğini de yazın.
Hizmet kişi veya hesap üzerinden lisanslanıyorsa, lisansın kimlere açılacağı bütçenin girdilerinden biridir. Kullanıma göre ücretlenen hizmette bedelin hangi ölçüye bağlandığını tekliften doğrulayın; işlenen veri miktarı ya da yapılan çağrı gibi bir ölçü belirtilmişse iş hacmi tahminini de bu ölçüyle eşleştirin. Sağlayıcıların aynı ücretlendirme düzenini kullandığını varsaymayın; satın alacağınız kapsam belirleyicidir.
Kullanım tahmini belirsizse sınırlı denemeden kayıt toplayın, çünkü tek bir iş için yapılan tekrar denemeler de tüketim doğuruyorsa tamamlanan iş sayısıyla hizmette ölçülen kullanım farklılaşabilir. Harcamayı izleyecek kişi, bu farkın nedenini açıklayacak kayıtlara ihtiyaç duyar. Beklenen kullanım aşıldığında kimin bilgilendirileceği ve hangi kararı vereceği de baştan belirlenirse tüketim kaydı kullanım sürerken karara dayanak olur. Dönem sonundaki fatura kontrolü de bu kayıttan yararlanır.
Veri hazırlığına ayrılan çalışma
Belgeleri toplamak ve kullanılacak sürümü belirlemek gerekiyorsa, iş birimi uzmanlarının buna ayırdığı zamanı iç kaynak olarak gösterin. Personelin bu işe ayırdığı zamanın nakit çıkışıyla aynı şekilde değerlendirilmesi gerekmez. Yine de bu çalışma, başka görevlere ayrılacak kapasiteyi kullanır ve bütçe kararında bu yönüyle yer alır. Finansla birlikte nakit çıkışı ve iç kapasite ihtiyacı için ayrı sütunlar açın.
Veri hazırlığının tek seferle sınırlı kalıp kalmayacağı, kullanılan içeriğe bağlıdır. Ürün belgeleri düzenli değişiyorsa, yeni sürümleri aktarmak ve eskileri ayıklamak için gereken emeği veri sahibiyle görüşün. Bütçede bu işi kimin sürdüreceğini de açıklayın ve hazırlığın bitişini tanımlayın, çünkü bu çalışma için gereken kaynak ilk yüklemeden ayrıdır. Teslimatta hangi içeriğin hazır sayılacağını ortak bir ölçüte bağlamak, bütçe kaleminin ne zaman tamamlandığını değerlendirmeye yarar.
Entegrasyonun görünmeyen işleri
Uygulama şirketin iş yazılımıyla konuşacaksa, bağlantının kurulması kadar test edilmesi de planlanır; hesap açılması ve erişim yetkilerinin tanımlanması için iç ekipten destek gerekebilir. Hazır bağlantının hangi veriyi hangi yönde taşıdığı da doğrulanmalı. Teklifte bu işin kapsamı açık değilse kurulumun ne zaman tamamlandığı konusunda anlaşmazlık çıkabilir, bu yüzden bütçedeki teslimat tarifinde bu ayrıntıya yer verin.
Diyelim ki gelen talebi özetleyen bir uygulama kurulacak. Metni hazır hizmet üretecek. Özetin ilgili iş kaydına eklenmesi ayrı geliştirme gerektiriyorsa teknik ekibin bunu, kayıtla eşleştirme ve hata durumunda yeniden deneme işleriyle birlikte tarif etmesi gerekir. Bağlantının nasıl kurulacağına ilişkin ayrıntılar entegrasyon rehberinde yer alır. Bütçe toplantısında ise hangi işlerin teklif kapsamında olduğunu netleştirin.
Eğitim ve iş başında destek
Günlük iş devam ettiği için çalışanların eğitime katıldığı süre de bir kaynak ihtiyacıdır. Katılım sırasında günlük işi kimin yürüteceği ve eğitim sonrasında soruları kimin cevaplayacağı da kaynak ihtiyacını etkiler. İş planında bu zamana yer ayrılmazsa oturum gideri bütçede görünürken yöneticinin uygulama takibine ayıracağı zaman belirsiz kalır. İçeriği görev üzerinden belirlemek, departmanların farklı öğrenme ihtiyacını ve buna ayrılacak kaynağı daha anlaşılır hale getirir.
Destek sınırını belirleyin. Hesaba erişim sorusuyla üretilen cevabın işe uygunluğunu farklı kişiler değerlendiriyorsa, görev dağılımında bu ayrımı gösterin. Teknik ekibin üstleneceği destek yükü de bu ayrımla netleşir. Benimseme planına ayrılan zaman da bir kaynak ihtiyacıdır. Bütçenin insan kaynağı bölümünde bu planı yürütecek yöneticiyi de belirtin.
İnceleme ve kontrol için kaynak
Güvenlik incelemesi ve hukuk değerlendirmesi, hizmet açılmadan önce planlanacak işler arasındadır; hangi uzmanların gerekli olduğu ise veri kapsamına ve kullanım amacına bağlıdır. İnceleme sonucunda ek bir kontrol gerekirse, onu kuracak ve sürdürecek ekibin zamanı da bütçeye yansır. Hizmeti seçtikten sonra bu işlere yer aramak, başlangıç takviminin ve kaynak ihtiyacının yeniden ele alınmasını gerektirebilir.
Hukuk incelemesinin kapsamını şirketinizin danışmanıyla belirleyin, çünkü sözleşme ve veri koşullarına göre gereken çalışma değişir. Bütçe sorumlusu, incelemenin karar öncesinde tamamlanması için gereken kaynağı ve teslim zamanını izlerken hukuki uygunluğu hukuk danışmanı değerlendirir.
Bakım kalemi ve değişiklik payı
Google Cloud'un 2024 tarihli işletim yaklaşımında, değerlendirme ve sürüm yönetiminin yanında sürekli izleme de var. Birleşik Krallık AI Playbook da yapay zeka sistemleri için devam eden yatırım ihtiyacına değiniyor. Şirketinizin bütçesine bunu uyarlarken, model veya veri değiştiğinde hangi kontrolün tekrar yapılacağını ve bu çalışmanın kimin iş planında olduğunu sorun, çünkü bakıma ayrılan kaynak bu işleri de karşılamalı.
Ayrıca uygulamayı değiştirme ya da kapatma durumunu düşünün. Kayıtların aktarılması ve kullanıcıların eski iş akışına dönmesi için emek gerekebileceğinden, bütün belirsizlikleri tek bir yedek kaleme toplamak yerine ek iş doğuracak olayları ayrı ayrı yazmak yönetimin kararı anlamasını kolaylaştırır. Böyle bir olay gerçekleştiğinde onay isteyecek kişinin, önceki tahminin neden değiştiğini açıklayabileceği bir kayıt oluşur.
Bütçe sunumunda her kalemi dayandığı varsayım ve sorumlusuyla birlikte gösterin. Kullanım hacmi ölçülmemişse tahminin bu belirsizliğe dayandığını belirtin. İç ekiplerin kendilerine kalan işleri okuyup kapasite ihtiyacını bildirmesi için inceleme zamanı ayırın, çünkü toplam kaynağın yeterliliği ancak bu yük değerlendirildiğinde anlaşılır. Yatırım getirisi hesabı aynı giderleri faydayla karşılaştırır. Lisans dışındaki işlerin sahipleri ve kaynak ihtiyacı da bu tabloda görünür.