Yapay zeka çözümleri: satın almak mı, geliştirmek mi?
Yayın: · yapayzeka.org.tr
Kısa yanıt
Yapay zeka çözümleri arasında seçim yaparken işin ne kadar şirkete özgü olduğuna, veri koşullarına ve bakım kapasitesine bakın. Ortak ihtiyaçlarda hazır hizmet, özel iş akışlarında uyarlama düşünülebilir; şirket içi geliştirme ise kalıcı bir işletim sorumluluğu gerektirir.
Hazır hizmet hangi ihtiyacı karşılıyor?
Satın alma veya geliştirme kararı, ihtiyacın özgünlüğüne ve çözümü sürdürecek kapasitenize dayanır. Beklenen çıktı önce tarif edilir. Hazır hizmeti değerlendirirken işte zorlandığınız bir belgeyi kendiniz seçmenizi öneriyoruz. Sağlayıcının gösteriminde başarılı görünen yanıtın şirketinizin belgeleriyle de elde edilmesi gerekir, ama kolay örnekler bu sınırı göstermeyebilir. Bu belge üzerinde alınan sonucu süreç sahibiyle birlikte inceleyerek hizmetin ihtiyacı ne ölçüde karşıladığını değerlendirin.
Hazır yazılım hizmetinde ürünün sunduğu işlevler ve yönetim seçenekleri içinde çalıştığınız için, tanıtımda gördüğünüz işlevin alacağınız hizmete dahil olup olmadığını tekliften doğrulamak gerekir. Kurum hesabını yönetecek kişinin içeride üstleneceği işleri bu kapsamla birlikte inceleyin, çünkü ihtiyaç duyulan işlev başka pakette kalıyorsa ürün adına göre yapılan kıyas satın alınacak kapsamı göstermez. Eksik işlevi karşılaştırmaya kaydedin.
Birleşik Krallık'ın satın alma veya geliştirmeyi değerlendiren rehberi, ihtiyacın özgünlüğünü ve mevcut altyapıyla uyumu karar ölçütleri arasında sayıyor. Rehber, hazır bileşenlerin de uçtan uca hizmete bağlanması gerektiğini belirtiyor. Bu yüzden karşılaştırmaya, kullanıcı yönetimi ve çıktı kontrolü gibi şirketinizde yapılacak işleri de katın. İç kaynak ihtiyacını bu liste gösterir. Teklifte bulunmayan görevleri kimin üstleneceği de aynı listede yer alır.
Uyarlamanın sınırını yazılı tutun
Uyarlanmış çözümde hazır bir temel üzerine şirketin iş akışı eklenir. Diyelim ki belge özetleyen hizmetin çıktısı şirketinizin onay ekranına taşınacak. Özetleme hizmetiyle onay kaydını tutan uygulamanın sınırlarını teslimattan önce konuşun. Müdahale edecek ekip bu sınıra göre belirlenir. Kabulde metin kalitesiyle birlikte çıktının doğru iş kaydına ulaşması ve onayın korunması da incelenir.
Çalışanların alıştığı ekranı aynen korumakla zorunlu bir onay adımını korumak farklı ihtiyaçlardır. Şirket hazır akışa uyduğunda bazı geliştirmelerden vazgeçme seçeneği doğar, ama işte gerekli bir kontrolün kaybı ayrıca değerlendirilmelidir. Uyarlama taleplerini gerekçelendirin. Bakım sırasında da karşılanması beklenen bir talepte, işi sürdürecek ekibi gerekçeyle birlikte kaydetmek görev sınırını açık tutar.
İçeride geliştirmenin kalıcı işleri
Şirkete özgü karar mantığı rekabette avantaj sağlıyorsa, geliştirme seçeneğini incelemek için bir gerekçe vardır. Hangi bilginin içeride kalacağı ve mevcut ürünlerin neden yetmediği karar notunda açıklanır. Kapsamı doğru belirlemek gerekir, çünkü şirket içi geliştirme var olan bir modeli kullanan iş uygulamasıyla da sınırlı kalabilir. Kararın temel modeli baştan eğitmeyi mi yoksa model üzerine uygulama kurmayı mı kapsadığını açıkça yazın.
İlk sürümden sonra da iş süreceği için model veya veri kaynağı değiştiğinde kabul testini yapacak ve hata bildirimini inceleyecek ekibi baştan belirleyin. Projeye geçici katılan kişi ayrıldığında bu görevlerin nasıl süreceği de açıklığa kavuşmalı. Kullanıcı desteği de işletim yüküne dahildir. Kod yazan ekibin günlük işletime ayıracağı zaman bulunmuyorsa, bu kapasite eksikliğini şirket içi geliştirme seçeneğinin karar notuna ekleyin.
Ekibi kurarken iç ekip ve dış destek karşılaştırmasındaki seçenekleri değerlendirin, ama dışarıdan destek alsanız da şirket içinde iş sonucunu kabul edecek bir sahip gerekir. Çözüm seçimi toplantısında bakımın hangi bölümünü kimin üstleneceğini görüşün. Görevler ayrı satırlara yazılır. Tedarikçinin yaptığı işle şirketinizin yapacağı işi ayırmak, içeride kalacak yükü görünür kılar.
Veri koşulları ve çıkış imkânı
Şirket içinde geliştirilen uygulama da dış hizmete dayanabildiği için, verinin hangi ortamda işleneceğini ve kimlerin erişeceğini her seçenek için ayrı doğrulamak gerekir. Önce kabul edilen veri koşullarını kayda yazın, ardından her bileşenin bu koşulları karşılayıp karşılamadığını inceleyin. Uygunluk değerlendirmesini bu sırayla yapmak, veri şartını karşılamayan bir seçeneğin başka bir özellikten aldığı yüksek puanla listede kalmasını önler.
Tedarikçi bağımlılığını değerlendirirken hizmeti değiştireceğiniz günü düşünün. Belgeleri ve gerekli kayıtları hangi biçimde alacağınız belli değilse veya şirkete özgü kurallar yalnızca tedarikçinin ekranında tutuluyorsa, geçiş sırasında bunlar için yeniden çalışma gerekebilir. Küçük bir aktarımı deneyin. Kendi geliştirdiğiniz çözümde de bilginin tek geliştiricinin hafızasında kalması devamlılığı zorlaştırdığı için seçim sırasında teknik dokümantasyonla görev devrini kimin üstleneceğini de konuşun.
Çıkış değerlendirmesinde örnek dosyanın onay geçmişi de incelemeye girer, çünkü çıktının yanında iş kurallarının ve kayıtların da aktarılması gerekir. Denemede bütün bu bilgilerin bulunup bulunmadığına da bakın, çünkü çıktıyı başka araca taşımanın dışında kalan geçiş işleri de hizmet değişiminin yüküne dahildir.
Karşılaştırmayı hazırlayan kişi, veri şartları ve hizmetten ayrılma koşulları hakkındaki belirsizlikleri satın alma ekibine aktarır. Veri işleme koşullarını ve hizmetten ayrılırken hangi kayıtları alabileceğinizi, imzalayacağınız sözleşme üzerinden hukuk danışmanınıza inceletin. Seçim tablosunda henüz yanıtlanmamış bir koşulu 'uygun' diye kapatmak yerine, değerlendirme tamamlanana kadar açık tutun.
Seçenekleri aynı iş örneğinde sınayın
İhtiyacı karşılayan seçenekler aynı örneklerle sınanırken süreç sahibi çıkan işin kabul edilebilirliğine bakar ve teknik ekip de günlük işletimin nasıl yapılacağını inceler. NIST'in Yapay Zeka Risk Yönetimi Çerçevesi'ne (AI RMF) göre üçüncü taraf yazılım ve veriden kaynaklanan riskler de yönetilmelidir. Hazır hizmet kullansanız da hangi dış bileşene dayandığınızı ve bu bileşende sorun çıktığında ne yapacağınızı kayda ekleyin.
Son karar notu seçilen yolun gerekçesini ve yeniden değerlendirme koşulunu içerir; örneğin iş hacminin artması ya da yeni bir veri kapsamı, karşılaştırmaya dönmeyi gerektirebilir. Yatırım getirisi rehberi beklenen faydayı ölçmeye yardımcı olur. Kararın tamamlanması için işletim sorumlusunun kendisine bırakılan işleri okuyup kabul etmesini bekleyin ve kabul ettiği görevleri geliştirme ya da satın alma planına ekleyin.