Şirketlerde yapay zeka kullanımı: TÜİK 2025 bulguları
Yayın: · yapayzeka.org.tr
Kısa yanıt
TÜİK'in 2025 bulgularına göre araştırma kapsamındaki 10 veya daha fazla çalışanı olan girişimlerin yüzde 7,5'i yapay zeka kullanıyor. Çalışan sayısı arttıkça yükselen bu oran, şirketlerin kullanım beyanını gösterir; uygulamaların başarısını anlamak için ayrıca değerlendirme gerekir.
Yüzde 7,5 hangi işletmeleri kapsıyor?
TÜİK'in girişimlere ilişkin yapay zeka verileri, Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması'na dayanıyor. Kurum sonuçları 1 Ekim 2025 tarihli Yapay Zeka İstatistikleri bülteninde de yayımladı. Araştırma kullanım beyanını ölçüyor. Yönetim sunumunda oranın yanına araştırmanın adını ve kapsadığı çalışan grubunu yazmak, sayıyı gören kişinin neyin ölçüldüğünü anlamasını kolaylaştırır.
Araştırmanın girişim tarafı, 10 ve daha fazla çalışanı olan girişimleri kapsıyor. Dolayısıyla yüzde 7,5'i Türkiye'deki bütün işletmelerin oranı diye kullanmak, araştırmanın dışında kalan daha küçük işletmeler hakkında da sonuç ileri sürmek olur. Şirketiniz kapsam dışında kalıyorsa bu sayıyı doğrudan benzer işletmelerin ölçüsü olarak kullanamazsınız.
Metaveride girişim, mal veya hizmet üreten ve karar alma özerkliği bulunan bir organizasyon olarak tanımlanıyor. Girişim birden fazla yasal birime karşılık gelebiliyor. Çalışan kapsamı da ücretli personelin ötesine geçiyor. Bu yüzden bir grubun şube sayısıyla veya yalnızca bordrolu çalışanlarla kurulmuş şirket içi listeyi araştırmanın gözlem birimiyle eşitlemeden önce tanımı kontrol etmek gerekir.
Ölçek kırılımı genel ortalamadan daha açıklayıcı
Çalışan sayısı gruplarına göre 2025'te kullanım oranı, 10 ile 49 çalışanı olan girişimlerde yüzde 6,6; 50 ile 249 çalışanı olanlarda yüzde 9,6; 250 ve üzeri çalışanı olanlarda yüzde 24,1. İTO Stratejik Araştırmalar Merkezi'nin 3 Ekim 2025 tarihli bülteni de aynı kırılımı TÜİK verisiyle aktarıyor. Her oran kendi büyüklük grubundaki girişimler üzerinden okunmalı.
Büyük girişimlerdeki yüksek kullanım oranının nedenini açıklamak için çalışan sayısıyla birlikte başka bilgilerin de incelenmesi gerekir. Bu oranlardan çalışan sayısının kullanıma neden olduğu sonucunu çıkaramayız. Yönetim görüşmesinde şirketinizi önce kendi büyüklük grubuyla karşılaştırmak, genel orana bakmaktan daha dar bir karşılaştırma çerçevesi sunar.
Diyelim ki orta ölçekli bir üretim şirketinde ilk uygulamayı planlıyorsunuz. Kendi grubunuzdaki kullanım düzeyini bağlam olarak alın ve ilk uygulamanın kararını şirketinizde çözülecek işe dayandırın. Büyük girişimlerin oranı, bu iş için hedef seçmeye yetmez. Hangi üretim kaydının kullanıma uygun olduğunu ve çalışanların çıktıyı nasıl kontrol ettiğini içeride incelemek gerekir, çünkü ulusal oran bu bilgileri vermez.
Kullanım amacı oranlarının tabanı değişiyor
TÜİK, yapay zeka kullanan girişimlerin kullanım amaçlarını ayrıca inceliyor. Bu grupta pazarlama veya satış amacıyla kullanım yüzde 46,5. Buradaki payda, yapay zeka teknolojilerinden herhangi birini kullandığını belirten girişimlerdir. Sayıyı bütün girişimlerde pazarlama için yapay zeka kullanımı diye aktarırsanız, küçük bir grubun içindeki dağılımı genel yaygınlık gibi sunarsınız.
Amaç sorusunda bir girişim birden fazla seçenek işaretleyebiliyor. Aynı işletme hem satış metni hazırlarken hem üretim sürecinde yapay zeka kullanabilir, bu yüzden kullanım amaçları birbirinden ayrı işletme grupları olarak okunmamalıdır. Her satırı sorulan kullanım amacıyla birlikte okuyun, çünkü çoklu yanıt nedeniyle oranların toplamının bir bütünü bölüştürmesi beklenmez.
Grafik başlığında "yapay zeka kullanan girişimler arasında" açıklaması bulunsun. Bu not grafikle birlikte taşındığında, onu başka dosyada gören kişi de hangi grubun ölçüldüğünü anlar. Kapsamı okunamayacak bir dipnota bırakmak, yalnızca o slaydı gören yöneticinin küçük bir gruptaki dağılımı genel yaygınlık sanmasına yol açabilir.
Araştırma bir başarı sıralaması üretmiyor
Girişimlerde kullanım tanımı yalnızca metin yazan sohbet araçlarını kapsamıyor. TÜİK açıklaması, yazılıma veya cihaza gömülü biçimde çalışan ve öngörü, öneri ya da karar üreten teknolojileri de ele alıyor. Şirket içinde kısa bir çalışan anketi hazırlarken bu geniş kapsamı ayrıca açıklamak gerekir, çünkü insanlar kullandıkları yazılımın bazı özelliklerini yapay zeka olarak tanımayabilir.
Kullanım beyanı üzerinden tasarruf veya çıktı doğruluğu sonucu çıkarılamaz. Bir şirketin herhangi bir yapay zeka teknolojisi kullanıyor olması, bütün süreçlerini değiştirdiğini de göstermez. Şirket içinde hangi işte kullanım olduğunu araştırırken denemeyi ve düzenli kullanımı ayrı ayrı kaydedip uygulamanın kapsamını tarif edin. Bu öneri kurum içi kayıt içindir. TÜİK oranının tanımı korunur.
Şirketinizde "yapay zeka kullanıyoruz" cevabının arkasında hangi işlerin bulunduğunu görmek için yakın zamanda tamamlanan örnekleri isteyip metin taslağında son kontrolü kimin yaptığını, süreçte üretilmiş bir kararın ise nerede uygulandığını sorun. Böyle bir inceleme, ulusal istatistiğe bakarken oluşan genel izlenimi işletmenin kendi çalışma koşullarından ayırır.
Metaveri notunu veriyle birlikte saklayın
TÜİK metaverisi, finans ve sigorta faaliyetlerinin ilk kez 2025'te araştırma kapsamına alındığını belirtiyor. Farklı yılları veya araştırmaları karşılaştırırken kapsanan faaliyetlerin aynı olup olmadığını kontrol etmek gerekir. Elinizdeki tablonun hangi faaliyetleri içerdiğini kaydetmeden farklı araştırmaların genel oranlarını karşılaştırmak, farkın bir kısmını yanlış yorumlamanıza neden olabilir.
Şirket içinde veriyi devralacak kişiye yalnızca oranların bulunduğu tabloyu vermeyin. Bülten başlığı ve kapsam açıklaması aynı çalışma kaydında yer aldığında, veriyi devralan kişi kapsamı da görür. Veri notunu hazırlayan kişinin hangi tablodaki hangi satırı kullandığını yazması da sonraki sunumda payda bilgisinin korunmasına yardım eder.
Yönetim toplantısına hangi sorular taşınmalı?
Bizce araştırmayı yönetim gündemine taşırken iki soru üzerinde durmak yararlıdır: ekip hangi görevde kullanım olduğunu biliyor mu, beklenen fayda hangi kayıtla izlenecek? Araç alımı için bu soruların şirket içindeki karşılıklarına ihtiyaç vardır. Operasyonun gördüğü sorunla BT'nin teknik değerlendirmesini birlikte dinleyin, çünkü henüz denenmeyen işte hangi koşulun beklediğine ilişkin bilgi farklı bölümlerdedir.
Elinizdeki ulusal oranı şirketinizin hazırlık puanıyla karşılaştırmayın, çünkü kullanım oranı bir grubun ne kadarının kullandığını anlatırken hazırlık değerlendirmesi şirketinizin kendi koşullarını sorgular. Hazırlık karnesini okuma rehberi, basamak puanlarının ve belirsiz yanıtların nasıl yorumlanacağını açıklar. İki ölçümü aynı grafikte eşdeğer göstergeler gibi sunmamak gerekir.
Toplantıdan önce veri notuna araştırmanın yılını ve girişim kapsamını ekleyin. Şirketinizdeki uygulamaları ayrı bir sayfaya yazıp ilk değerlendirmede bilinmeyen işleri o bölümün yöneticisine sorun ve sonraki toplantıda o işin verisinin bulunup bulunmadığını, denemenin hangi koşullarda yürütüleceğini görüşün.